انسانها به تدریج ,هنجارها و نگرشها و رفتارهای قابل قبول برای نظام سیاسی که در آن زندگی می کنند را فرا می گیرند . و ادراکشان از سیاست و واکنش هایشان نسبت به پدیده های سیاسی تعیین می شود . بدین وسیله افراد وارد فرهنگ سیاسی می شوند و به اهداف سیاسی شکل می دهند . این پدیده را جامعه پذیری سیاسی می نامند که می تواند به عنوان جانشینی مناسب ابزار حفظ روابط قدرت حاکم به کار گرفته شود .
چند عامل در فرایند جامعه پذیری سیاسی موثرند که عبارتند از :
الف-خانواده: زمانی که شخصیت کودک مانند لوح سفیدی است از خانواده متاثر می شود. مزیت این دوره آن است که کودک در ارتباط با عوامل دیگر نیست . بنابراین آموزش غیر رسمی سیاسی متاثر از شیوه زندگی والدین و ارزشها و هنجارهای مورد قبول آنان در روحیه فرزندان نقش اساسی دارند . مفاهیمی مثل اقتدار ،سلطه،فرمانروائی، احساس وفاداری،مشارکت و امثال آن را می آموزد.با روشهای مختلف مانند استبدادی در شیوه های پدر سالارانه یا دمکراتیک در خانواده آشنا می شود . جمله زیبایی از امام علی (ع) است که می فرمایند :فرزندان خودرا مطابق با زمان و شرایط تربیت کنید . تربیت نظام فئودالیته متناسب با شرایط کنونی نیست .بخش مهمی از جامعه پذیری سیاسی در خانواده از طریق همانند سازی صورت می گیرد .کودکان با والدین خود احساس همنوایی و همراهی می کنند و آنها را بعنوان الگوی خود می پذیرند . در اثر این پروسه در افراد و اشخاص گرایشها و وفاداریهای بنیادی شکل می گیرد. اگر والدین احساس وفاداری نسبت به نظام سیاسی داشته باشند فرزندان نیز این آمادگی را برای وفاداری پیدا میکنند.عکس این قضییه یعنی بی اعتمادی و احساس بیگانگی نیز می تواند صادق باشد .در این میان قدرت پدر بیشترین تاثیر را دارد . البته در مورد تاثیر خانواده و والدین بر جهت گیریهای سیاسی فرزندان نباید بزرگنمائی شود .میزان واقعی این تاثیر در جوانع و فرهنگها و نظام های سیاسی متفاوت است.همچنانکه در خانواده ها متناسب با جمعیت خانواده ،وضعیت معشیت ،میزان سواد و سن افراد و نوع شغل و امثال آن می تواند تغییر کند . در مورد تاثیرخانواده های ایرانی بر جامعه پذیری فرزندان تحقیقات جامعی صورت نگرفته است .
تاثیر انواع خانوده ها(تک سرپرست،نابسامان ،متعادل،حمایتی،دوستانه،رابطه ای-موازی و ...)یا اقشار مختلف (خانواده های شهدا-جانبازان-رزمندگان-ایثارگران-کارمندان دولت –بخش غیر دولتی –روستائی و شهری-روحانیون –مرفه-غیرمرفه و...)تا کنون بررسی علمی صورت نگرفته است . عوامل دیگر در مطالب بعدی بررسی می شود.
کلام در همه مظاهر آن مخفی، علنی، شفاهی و مکتوب سلاحی است که فکر و ذهن انسان را نشانه می گیرد. در صورتیکه بتواند بر احساسات غلبه کند قادر خواهد بود تا اعماق جان انسان نفوذ کند و آدمی را به اسارت خود درآورد. تبلیغات که با ابزارهای متفاوت برای گروه ها و مخاطبهای مختلف صورت می گیرد یا شایعاتی که در جامعه پراکنده می شود اساس و شالوده عملیات تخریب مادی و معنوی است که در واقع پایه های اساسی «جنگ روانی» است. دامن زدن به «تبلیغات ناامنی» در جامعه، آحاد جامعه را در معرض هجوم دائمی فشارهایی قرار خواهد داد که قدرت تصمیم گیری معقولانه و بخردانه را از آنها سلب می کند.
تحلیل صحیح امنیت یا ناامنی مبتنی بر رهیافتی جامعه شناسانه ، روانشناختی، فرهنگی، سیاسی و مدیریتی است. تجربه نشان می دهد که توسعه فقر از عوامل اساسی ناامنی و گسترش آن در جامعه است .
همچنین شکاف مدیران و مردم و فعال شدن شکافهای قومی، مذهبی نیز می تواند بر احساس فراگیری نا امنی بیفزاید در چنین شرایطی پخش خبر یک قتل یا آدم ربایی حتی خبر اهمال و بی مبالاتی سیستم درمان که منجر به مرگ بیمار میشود و امثال آن تمامی آنچه در حوزه مدیریت بحران انجام می شود پنبه می کند. جامعه به یک حالت انتظار شدید برای شنیدن می رسد در چنین وضعیتی اگر بلندگوهای دستگاه های ارتباط جمعی واقعیات را صحیح منتقل نکنند خیال میدان وسیعی خواهد گرفت و شایعات ساخته می شود، مردم برای فهمیدن به منابعی مراجعه می کنند که در انگیزه و صداقت آنان تردید هست، نتیجه چه خواهد بود؟ دلهره، اضطراب و ترس که موجبات بی اعتمادی عمومی را فراهم خواهد کرد.
نقش مدیریت در اداره بحران تا چه اندازه است؟ همه دوست دارند ساده ترین جواب برای مشکلترین سوالات را بشنوند هر چه سریعتر مقصر را در میان دستگاههای اجرائی یا انتظامی پیدا کنند تا صورت مسئله پاک شود. آیا مسئولین کم کاری می کنند؟ یا اصولا ریشه های نا امنی فراتر از آنست که فقط در حوزه های اجرائی قابلیت حل آن ایجاد شود. مطمئنا ابتکارات مدیران مربوطه با بهره گیری از ابزارها و تکنیک های روزآمد تا حدی التیام بخش این زخم خواهد بود ولی باید مشکلات و معذورات آنان نیز شنیده شود.
برخی از ناامنی ها قابل انکار نیست و کالبد شفافی آن ما را تا اعماق جامعه خواهد برد. در دهه بیست میلادی رکود اقتصادی در آمریکا گانگستریسم را در شکل مافیائی و جنایتکارانه در کف خیابانهای شهرها و حوزه های اقتصاد و حتی سیاست مسلط ساخت. فقر و بیکاری، مهاجرت پذیری شهر بندرعباس، تاخیر در ازدواج جوانان، بخل و خست در عدم استفاده از انسانهای با تجربه، تنشهای سیاسی و دهها مسئله و موضوع که بعضی از آنها را نمی شود مکتوب کرد و همچنین عدم ابتکار و کهنه بودن اندیشه و ابزار و امثال آن به ناامنی و احساس عدم آن دامن خواهد زد. خداوند در سوره قریش به دو مولفه امنیت اقتصادی و آرامش عمومی در میان اعراب اشاره می کند (الذی اطعمهم من جوع و امنهم من خوف) خداوند آنان را از گرسنگی سیر ساخت و از ترس و خطر ایمن ساخت. مرحومه پروین اعتصامی، شعری تحت عنوان (مست و محتسب) دارد که یک بار دیگر از سر تامل و دقت می بایست تمامی آن خوانده شود.
محتسب مستی به ره دید و گریبانش گرفت
مست گفت ای دوست این پیراهن است، افسار نیست.
.....
دانیال به شاه گفت تعبیر خواب تو اینست : "ای پادشاه شما شاه شاهان هستید ، زیرا خدای آسمانها به شما سلطنت و قدرت و توانایی و شکوه بخشیده است. اما وقتی سلطنت شما به پایان رسد، سلطنت دیگری (منظور حکومت ماد و پارس است) روی کار خواهد آمد که ضعیف تر از سلطنت شما خواهد بود. پس از آن سلطنت سومی (منظور حکومت یونان است) که همان شکم مفرغی آن مجسمه باشد روی کار خواهد آمد و بر تمام دنیا سلطنت خواهد کرد. پس از آن سلطنت چهارم (احتمالاٌ حکومت روم است) به ظهور خواهد رسید و همچون آهن قوی خواهد بود همه چیز را در هم کوبیده خرد خواهد کرد. همانطور که دیدید پاها و انگشتهای مجسمه قسمتی از گل بود. این نشان میدهد که این سلطنت تقسیم خواهد شد و بعضی از قسمت های آن مثل آهن قوی و بعضی مثل گل ضعیف خواهد بود. مخلوط آهن و گل نشان می دهد که خانواده های سلطنتی سعی خواهند کرد از راه وصلت ٰ بایکدیگر متحد شوند ولی همانطور که آهن با گل مخلوط نمی شود آنها نیز متحد نخواهند شد. اما معنی سنگی که بدون دخالت دست انسان از کوه جدا شد و تمام آهن، مفرغ، گل، نقره و طلا را خرد کرد اینست که در دوران سلطنت آن پادشاهان، خدای آسمانها سلطنتی بر پا خواهد ساخت که هرگز از بین نخواهد رفت و کسی بر آن پیروز نخواهد شد، بلکه همه آن سلطنت ها را در هم کوبیده مغلوب خواهد ساخت و خودش تا ابد پایدار خواهد ماند.
دانیال گفت: خداوند آنچه را که در آینده اتفاق خواهد افتاد به پاد شاه نشان داده است.تعبیرخواب همین است که گفتم.قصه ی دانیال به تفصیل درکتاب مقدس آمده است. یکی از آرزو های انسان اطلاع یافتن از آینده است .ودرفرهنگ دینی خصوصاٌ اسطوره های یهودیت که نمونه ها و مصادیقی از آن در کتاب مقدس گزارش شده است درهمین راستاست. قصه انبیاء بنی اسرائیل از جمله اشعیاء، ارمیاء، حزقیال، دانیال، حبقوق،صفنیا،حجی، زکریا، تعبیر خواب های یوسف و ملاکی نبی و پیامبری که مبشر آمدن حضرت مسیح (ع) است و شاید آخرین پیامبر بنی اسرائیل است1. مکاشفه یوحنا که گزارشی از رویداد های آخر الزمان است و جزئی از فرهنگ مسیحیت است ،همه حاوی نمونه هائی ازگزارش رویاهاوتعابیر آنهاوپیشگوئیهای تاریخی خصوصاراجع به آینده قوم یهوداست. پیشگویی حوادث آینده از عهده انسانهای معمولی خارج است اما پیش بینی مشروط علمی در طبیعت صورت می گیرد، ولی پیش بینی های اجتماعی، سیاسی، نیاز مند دانش و اطلاعات فراوانی است که ممکن است بعضی از اشخاص یا موسسه های مطالعاتی ، استراتژیک واطلاعاتی بتوانند تا حدی از عهده آن برآیند. فایده مطالعه پیشگوی هایی که در گذشته صورت گرفته است.جنبه عبرت آموزی و تربیتی آنست. اگر اشخاص یا ملت هایی از تاریخ درس نگیرند هیچ آموزگاری نیست که بتواند به آن ها بیاموزاند.
1.البته اشعیای نبی هفتصد سال قبل از مسیح (ع) مبشر آمدن او بوده است.