یکی اززیباترین مرثیه های ادبیات فارسی نه بیت ،سروده ایرج میرزااست.

دیوان ایرج میرزا به اهتمام دکترمحجوب ص 166 .

رسم است هر که داغ جوان دیده‌ دوستان / رأفت برند حالت آن داغ‌دیده را

// یک دوست زیر بازوی او گیرد از وفا / وان یک ز چهره پاک کند اشک دیده را //

آن دیگری بر او بفشاند گلاب وشهد / تا تقویت کند دل محنت‌ چشیده را //

یک جمع دعوتش به گل و بوستان کنند / تا برکنندش از دل، خار خلیده را //

جمع دگر برای تسلای او دهند / شرح سیاه‌کاری چرخ خمیده را //

 القصه هر کس به طریقی ز روی مهر / تسکین دهد مصیبت بر وی رسیده را».

«آیا که داد تسلیت خاطر حسین ؟/ چون دید نعش اکبر در خون تپیده را //

آیا که غمگساری‌ و انده بری نمود // لیلای داغ‌دیده‌ی زحمت کشیده را //

 بعد از پدر دل پسر آماج تیر شد // آتش زدند لانه‌ی مرغ پریده را //

اموری که درنظرعده ائی مقدس شمرده می شوددرگذرزمان ساخته می شود.مرورزمان برروی بسیاری ازچیزها،هاله ائی ازقدسیت می کشاند.طبقه اشرافی که هزارسال برفرانسه حکومت می کردمتجاوزان ژرمن نژادبودند،اماملت فرانسه آنهارانمادملیت خودمیدانستندشیء مقدسی که باانقلاب 1789 میلادی فروریخت. پلیدترین غارتگری ودزدیهادردست نوادگان دزداصلی مالکیت مقدسی می شودکه درپناه قوانینی که عامل استثمارمردم است ازتعرض مصون می ماندوبه چرخه ظالمانه استبداد،غارتگری واستحماررنگ ولعابی مقدس می بخشد.غارتگریهائی که تحت عنوان جنگ مقدس درتاریخ صورت گرفته ،اشیاء غارت شده نمادمقدس ملتها درموزه هامی شود. اماهرغارت وستمی تحت هرنام وعنوانی باشدمقدس نخواهدبود، بلکه شرم آوراست.بعضی هانسبتهای خانوادگی راامرمقدسی می دانندوبه آن جنبه های دینی می دهندوباسوء استفاده  ازعلائق مذهبی وسادگی وجهل به قیمت نابودی زندگی مردم دنیای خودرا آباد می کنند.هیچ نسبت مقدسی وجودندارد که موجب امتیاز و"ترجبح بلامرجح "شود.پیامبراسلام همه نسبهاوحسبهاوبرتریهای نژادی رابه جز ایمان واخلاق وعلم  ملغی ساخت. فاتحان زورگوئی درتاریخ برملتهاحاکم شده اندوبه مرورزمان درنزدملتهای مغلوب تبدیل به نمادمقدس ملیت مغلوبان شده اندتاجائیکه فردغارت شده پرچم دولت آنان راکه می بیند،دلش ازشادی لبریز می شود.اندیشه توحیدی تنهاامرقدسی را "الله " می داند که افتخارانبیاء واولیاء بندگی خالصانه اوست .پیروزی بزرگ پیامبران نشان دادن راههای رهائی ازغل وزنجیرهایی است که برعقل وروح وجان انسانهابسته شده است.روشنگری انبیاء ومصلحان بازگشت به عصربرده داری راناممکن ساخته است. نزاع تاریخ مقابله عقلانیت وروشنگری باتاریک اندیشی واستحمارواستثماراست که تاقیامت استمرارمی یابد.